Kornelia Cichoń
kornelia.cichon@badzmyradufni.pl
W dniach 13–14 czerwca, jako Polskie Towarzystwo Integracji Psychodelicznej, mieliśmy ogromną przyjemność uczestniczyć w konferencji poświęconej naukom psychodelicznym, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Psychodeliczne na Uniwersytecie Warszawskim. Były to dwa niezwykle intensywne dni wypełnione wykładami, debatami, spotkaniami i rozmowami, które pokazały, jak dynamicznie rozwija się dziś obszar badań nad psychodelikami — zarówno w Polsce, jak i na świecie.
Święto interdyscyplinarnej nauki
Konferencja zgromadziła przedstawicieli wielu środowisk: psychiatrów, psychologów, psychoterapeutów, neuronaukowców, badaczy, prawników, edukatorów, specjalistów redukcji szkód oraz osoby zaangażowane w rozwój integracji psychodelicznej. To, co szczególnie poruszało podczas tych dwóch dni, to interdyscyplinarność i wielowymiarowość całego wydarzenia. Psychodeliki były omawiane nie tylko z perspektywy medycznej i biologicznej, ale również społecznej, kulturowej, etycznej, prawnej, filozoficznej i relacyjnej.
Interesujące było wystąpienie dr. n. med. Jakuba Grenia dotyczące pojęcia „outegracji psychodelicznej”. Zwracał on uwagę, że doświadczenia psychodeliczne nie dotyczą wyłącznie wewnętrznego świata jednostki, ale mają również wymiar relacyjny i społeczny. Integracja może przejawiać się w sposobie budowania relacji, funkcjonowania w społeczności czy podejmowania bardziej empatycznych i odpowiedzialnych działań wobec innych ludzi i świata. Był to niezwykle ważny głos pokazujący, że psychodeliki mogą otwierać pytania nie tylko o zdrowie psychiczne jednostki, ale także o relacje społeczne, wspólnotę i odpowiedzialność.
W wielu momentach konferencji można było odczuć, jak bardzo obszar psychodelików dotyka dziś pytań znacznie szerszych niż sama farmakologia czy psychiatria. Pojawiały się refleksje dotyczące relacji, samotności, potrzeby wspólnoty, kryzysu zdrowia psychicznego, ale również sposobów, w jakie współczesny człowiek poszukuje znaczenia, ulgi i kontaktu ze sobą.
Wiele wystąpień pokazywało, że znajdujemy się dziś w bardzo ważnym i jednocześnie wymagającym momencie rozwoju nauk psychodelicznych — pomiędzy nadzieją, ogromnym zainteresowaniem społecznym a potrzebą odpowiedzialności, etyki i uważności. Wielokrotnie wybrzmiewało, że psychodeliki nie powinny być traktowane ani jako „cudowne rozwiązanie”, ani jako temat tabu. Coraz bardziej potrzebna staje się natomiast dojrzała, oparta na wiedzy i refleksji rozmowa o możliwościach, ograniczeniach oraz ryzykach związanych z ich stosowaniem.
Psychiatria psychodeliczna i badania kliniczne
Już pierwszy panel poświęcony psychiatrii psychodelicznej otworzył niezwykle ważną refleksję nad kondycją współczesnego systemu ochrony zdrowia psychicznego. Dr n. med. Marek Balicki mówił o reformie psychiatrii w Polsce i możliwości tworzenia bardziej środowiskowego, humanistycznego modelu opieki, w którym mogłoby znaleźć się miejsce również dla terapii wspomaganych psychodelikami. Wybrzmiała potrzeba odchodzenia od wyłącznie objawowego podejścia do leczenia i większego uwzględniania relacji, społeczności, zdrowienia oraz podmiotowości pacjenta.
Dr n. med. Justyna Holka-Pokorska zwracała uwagę na paradoksy współczesnych badań nad psychodelikami. Mówiła o napięciu pomiędzy szybkim wzrostem zainteresowania społecznego i medialnego a rzeczywistym stanem wiedzy naukowej. Podkreślała również, że standaryzacja procedur klinicznych, choć potrzebna z perspektywy badań, może jednocześnie oddalać nas od indywidualnego doświadczenia człowieka i znaczenia relacji terapeutycznej. Był to niezwykle ważny głos przypominający, że psychodeliki nie działają w oderwaniu od kontekstu psychicznego, emocjonalnego i społecznego osoby.
Duże zainteresowanie wzbudziło również wystąpienie lek. Moniki Gawłowicz dotyczące projektu PSINAPSE — pierwszego w Polsce niekomercyjnego badania klinicznego nad zastosowaniem psylocybiny w leczeniu depresji lekoopornej. Wystąpienie pokazało zarówno ogromny potencjał terapii wspomaganych psychodelikami, jak i liczne wyzwania metodologiczne, organizacyjne oraz systemowe związane z prowadzeniem takich badań w Polsce.
Postawy społeczne i redukcja szkód
Ważnym obszarem konferencji były także społeczne postawy wobec psychodelików. Dr hab. Paweł Holas prezentował wyniki pierwszych ogólnopolskich badań dotyczących używania psychodelików przez dorosłych Polaków oraz społecznych postaw wobec terapii wspomaganych psychodelikami. Wyniki pokazały interesujące napięcie: z jednej strony rosnącą ciekawość i otwartość wobec potencjału terapeutycznego tych substancji, z drugiej — nadal obecny lęk, sceptycyzm i niewystarczającą wiedzę społeczną.
Temat redukcji szkód wybrzmiewał podczas konferencji bardzo wyraźnie. Julia Marek mówiła o konieczności uwzględniania doświadczeń użytkowników psychodelików i krytycznie odnosiła się do sytuacji, w której wiedza kliniczna marginalizuje perspektywę osób realnie korzystających z tych substancji. To ważne przypomnienie, że rozwój nauki psychodelicznej wymaga również pokory wobec doświadczenia człowieka i otwartości na różne perspektywy.
Szczególnie istotne było dla nas wystąpienie Michała Lasocika dotyczące pierwszej pomocy psychodelicznej podczas festiwali muzycznych. Opowiadał on o pracy interwencyjnej w sytuacjach kryzysowych i o tym, jak ogromne znaczenie ma obecność, uważność, regulacja emocjonalna oraz stworzenie bezpiecznej przestrzeni dla osoby przechodzącej trudne doświadczenie. To wystąpienie bardzo mocno przypominało, że za wszystkimi debatami, badaniami i teoriami stoją konkretni ludzie oraz ich często bardzo delikatne i wymagające doświadczenia.
Integracja psychodeliczna – co dzieje się po doświadczeniu?
Bardzo ważnym i bliskim naszemu środowisku obszarem były panele dotyczące integracji psychodelicznej. Wiele wystąpień podkreślało, że samo doświadczenie psychodeliczne nie jest końcem procesu, lecz często dopiero jego początkiem. Coraz wyraźniej wybrzmiewało, że samo doświadczenie psychodeliczne nie jest najważniejsze — ogromne znaczenie ma to, co człowiek zrobi z nim później, w jaki sposób je rozumie, osadza w swoim życiu i przekłada na codzienne funkcjonowanie oraz relacje.
Dr n. hum. Katarzyna Grunt-Mejer poruszała temat integracji doświadczeń psychodelicznych w kontekście seksualności, relacji i tożsamości. Mówiła zarówno o potencjale uzdrawiającym takich doświadczeń, jak i o możliwych zagrożeniach — szczególnie wtedy, gdy doświadczenie pozostaje niezintegrowane lub staje się próbą ucieczki od trudności psychicznych. Było to bardzo ważne przypomnienie, że doświadczenia psychodeliczne mogą otwierać niezwykle wrażliwe obszary ludzkiej psychiki i wymagają odpowiedzialnego wsparcia.
Łukasz Warchoł zwracał uwagę na „niewidoczne zmienne” terapii psychodelicznej — takie jak struktura osobowości, historia relacji, style przywiązania czy zdolność do regulacji emocji. Wystąpienie to przypominało, że nie istnieje jedno uniwersalne doświadczenie psychodeliczne i że skuteczność terapii zawsze zależy od wielu indywidualnych czynników, gotowości człowieka oraz jakości procesu terapeutycznego i integracyjnego.
Niezwykle inspirujące były również refleksje dotyczące dalszego wsparcia po doświadczeniu psychodelicznym. Lek. Grzegorz Kuczyński mówił o samotności i zagubieniu, których czasami doświadczają uczestnicy badań klinicznych po zakończeniu procesu terapeutycznego. Podkreślał, jak ważne jest tworzenie przestrzeni do rozmowy, wspólnotowości i długoterminowego wsparcia integracyjnego.
Interesujące było wystąpienie dr. n. med. Jakuba Grenia dotyczące pojęcia „outegracji psychodelicznej”. Zwracał on uwagę, że doświadczenia psychodeliczne nie dotyczą wyłącznie wewnętrznego świata jednostki, ale mają również wymiar relacyjny i społeczny. Integracja może przejawiać się w sposobie budowania relacji, funkcjonowania w społeczności czy podejmowania bardziej empatycznych i odpowiedzialnych działań wobec innych ludzi i świata. Był to niezwykle ważny głos pokazujący, że psychodeliki mogą otwierać pytania nie tylko o zdrowie psychiczne jednostki, ale także o relacje społeczne, wspólnotę i odpowiedzialność.
Prawo, polityka i odpowiedzialność
Konferencja nie unikała również tematów trudnych, kontrowersyjnych i budzących społeczne napięcia. W panelach dotyczących polityki psychodelicznej oraz prawa poruszano kwestie legalizacji, dekryminalizacji, bezpieczeństwa, tajemnicy zawodowej oraz odpowiedzialności specjalistów pracujących z osobami korzystającymi z psychodelików.
Damian „Mestosław” Sobczyk analizował modele regulacyjne funkcjonujące w różnych krajach świata — od medykalizacji po dekryminalizację i legalizację — zastanawiając się, jakie rozwiązania mogłyby mieć sens w polskim kontekście społecznym i prawnym. Dr Agnieszka Sekuła opowiadała o doświadczeniach Australii po formalnym dopuszczeniu terapii z wykorzystaniem psylocybiny i MDMA, pokazując zarówno możliwości, jak i realne trudności związane z wdrażaniem nowych modeli leczenia.
Ogromnie ważne były także wystąpienia dotyczące prawnych aspektów integracji psychodelicznej. Agnieszka Sieniawska mówiła o granicach prawa, redukcji szkód i absurdach wynikających z obecnej polityki narkotykowej. Z kolei dr Filip Duski omawiał kwestie tajemnicy zawodowej i sytuacje, z jakimi mogą spotykać się psycholodzy, terapeuci czy lekarze pracujący z osobami mającymi doświadczenia psychodeliczne. Te rozmowy pokazywały, jak bardzo potrzebna jest dziś rzetelna debata prawna i społeczna dotycząca bezpieczeństwa osób korzystających z substancji psychoaktywnych.
Perspektywa międzynarodowa i neuronauka
Drugi dzień konferencji wniósł jeszcze szerszą perspektywę międzynarodową. Dr Ingmar Gorman i dr Henrik Jungaberle mówili o wyzwaniach związanych z wdrażaniem terapii psychodelicznych do systemów ochrony zdrowia. Szczególnie wybrzmiewało pytanie: czym właściwie jest „terapia” w terapii psychodelicznej? Czy kluczowym elementem jest sama substancja, doświadczenie psychodeliczne, relacja terapeutyczna, integracja, a może wszystko to jednocześnie?
Bardzo ważnym wątkiem była także potrzeba budowania całego odpowiedzialnego ekosystemu wokół psychodelików — obejmującego edukację, etykę, redukcję szkód, zdrowie publiczne, profesjonalne szkolenia oraz wsparcie społecznościowe. Wielokrotnie podkreślano, że rozwój terapii psychodelicznych nie może ograniczać się wyłącznie do rynku medycznego czy komercjalizacji substancji.
Ogromnie inspirujące były również panele dotyczące naturalnych psychodelików, antropologii i historii używania substancji psychoaktywnych. Rozmowy o ayahuasce, somie czy mniej znanych grzybach psychodelicznych przypominały, że temat psychodelików jest głęboko zakorzeniony w historii ludzkości, rytuałach, duchowości i kulturze. Jednocześnie wybrzmiewała potrzeba szacunku wobec tradycji rdzennych społeczności oraz refleksji nad współczesnym „zachodnim” sposobem korzystania z tych substancji.
Duże zainteresowanie wzbudzały również panele neuronaukowe i farmakologiczne. Omawiano mechanizmy działania psylocybiny, neuroplastyczność, wpływ psychodelików na emocje, depresję i uzależnienia, a także wyzwania metodologiczne współczesnych badań neuroobrazowych. Szczególnie interesujące były rozmowy dotyczące neuroróżnorodności oraz używania psychodelików przez osoby z ADHD i w spektrum autyzmu.
Potrzeba dojrzałej narracji
Jednym z najmocniejszych elementów całej konferencji były debaty zamykające oba dni wydarzenia. Rozmowy o popularyzacji nauki psychodelicznej, medialnym „hype’ie”, komercjalizacji i zagrożeniach związanych z bezrefleksyjną fascynacją psychodelikami pokazały, jak bardzo potrzebujemy dziś odpowiedzialnego języka i dojrzałej narracji. Wielu prelegentów podkreślało, że rozwój nauk psychodelicznych powinien opierać się nie tylko na ekscytacji nowymi możliwościami, ale również na pokorze, etyce, trosce o bezpieczeństwo i świadomości ograniczeń.
Szczególnie poruszające było dla nas obserwowanie, jak coraz więcej miejsca poświęca się dziś nie tylko samym substancjom i efektom terapeutycznym, ale przede wszystkim człowiekowi — jego doświadczeniu, emocjom, relacjom, historii życia i potrzebie bezpiecznego wsparcia.
Podsumowanie
Jako Polskie Towarzystwo Integracji Psychodelicznej wracamy z tej konferencji z ogromną inspiracją i poczuciem, że w Polsce coraz wyraźniej rozwija się przestrzeń do rzetelnej, wielowymiarowej rozmowy o psychodelikach, zdrowiu psychicznym oraz integracji doświadczeń psychodelicznych.
Szczególnie cenne było dla nas obserwowanie, że obok badań klinicznych i dyskusji o skuteczności terapii coraz więcej miejsca poświęca się również bezpieczeństwu, integracji oraz odpowiedzialnemu towarzyszeniu człowiekowi w procesie zmiany. To właśnie te obszary są nam szczególnie bliskie i wydają się dziś niezwykle potrzebne.
Konferencja pokazała również, jak ważne jest spotkanie różnych perspektyw — psychiatrycznej, psychoterapeutycznej, neuronaukowej, społecznej, prawnej i humanistycznej. Dopiero ich wzajemne przenikanie pozwala spojrzeć na temat psychodelików w sposób naprawdę dojrzały i wielowymiarowy.
Z dużym uznaniem patrzymy na skalę pracy włożonej w organizację tego wydarzenia oraz poziom merytoryczny debat, wykładów i dyskusji. To niezwykle cenne, że w Polsce powstają przestrzenie, które umożliwiają prowadzenie tak ważnego dialogu w sposób rzetelny, odpowiedzialny i oparty na wiedzy.
Kornelia Cichoń
Psycholożka
PTIP
Adnotacja
Polskie Towarzystwo Integracji Psychodelicznej zachęca do skorzystania z usług profesjonalnej terapii w krajach, gdzie jest to legalne. Nie sugerujemy używania żadnych nielegalnych substancji. Artykuł ma charakter edukacyjny i jest skierowany na redukcję potencjalnych szkód wynikających z braku dostępu do rzetelnej informacji. Pamiętaj, że odpowiedzialne korzystanie z psychodelików może przynieść korzyści, ale przed podjęciem działania zawsze konsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą.