Artykuł przedstawia wpływ substancji psychodelicznych na psychikę młodzieży, wskazując na potencjalne korzyści, takie jak poprawa nastroju, ale i ryzyko trudnych doświadczeń oraz długotrwałych skutków ubocznych. Poruszono również potrzebę edukacji oraz wsparcia dla młodych użytkowników, aby zapewnić im bezpieczeństwo. Artykuł ten w pełni bazuje na i jest w dużej mierze tłumaczeniem: Izmi, N., Carhart-Harris, R. L., & Kettner, H. (2024). Psychological effects of psychedelics in adolescents. Frontiers in Child and Adolescent Psychiatry, 3, 1364617.
Wprowadzenie
Ponad połowa chorób psychicznych, przewlekle zaburzających funkcjonowanie jednostki, rozwija się w okresie dojrzewania. Wiek dojrzewania z perspektywy neurobiologicznej przypada na okres między 10 a 24 rokiem życia, w którym to mózg, z uwagi na zwiększoną neuroplastyczność, jest szczególnie podatny na zmianę. Dotyczy to przede wszystkim kory przed czołowej, która bierze udział między innymi w podejmowaniu decyzji, kontroli impulsów, planowaniu i regulacji emocjonalnej.
Zwiększona plastyczność mózgu, w połączeniu z brakiem równowagi między dojrzewaniem fizycznym a rozwojem poznawczym, behawioralnym i emocjonalnym, może zwiększać podatność na rozwój zaburzeń psychicznych. Wskazuje to na potrzebę implementacji odpowiednich interwencji zorientowanych na rozwój cech i umiejętności mających działanie ochronne dla zdrowia psychicznego osób dojrzewających, takich jak stabilność emocjonalna, poczucie własnej wartości, uważność, odporność na stres czy też elastyczność psychologiczna.
W wielu dotychczas przeprowadzonych badaniach poziom znacznej części psychologicznych cech uznawanych za pozytywne zasoby wzrastał w następstwie doświadczenia psychodelicznego, co sugeruje, że substancje psychodeliczne mogą mieć potencjał profilaktyczny dla zdrowia psychicznego. Choć w badaniach tych brały udział także osoby poniżej 25 roku życia, w żadnym z nich nie wyodrębniono tej grupy w celu sprawdzenia, czy efekty przyjęcia subst@ncji psychodelicznej są u nich podobne jak u starszych dorosłych i czy nie są bardziej podatne na działania niepożądane. Badanie opisane w tym artykule stanowi uzupełnienie tej luki.
Metoda badania
Badanie to miało charakter prospektywny, co oznacza, że do jego udziału zostały zwerbowane osoby, które planowały w przyszłości we własnym zakresie przyjąć subst@ncję psychodeliczną. Uczestnicy badania wypełnili w formie online łącznie pięć ankiet. Pierwsza z nich miała ocenić na tydzień przed planowanym doświadczeniem psychodelicznym poziom takich zmiennych jak: dobrostan psychologiczny, depresja, samoocena, stabilność emocjonalna, prężność (odporność na stres) i unikanie doświadczania, a także myśli samobójcze, lęk i urojenia.
Drugi pomiar nastąpił dzień przed i miał na celu ocenę nastawienia. Następnie dzień po doświadczeniu badani odpowiadali na pytania dotyczące dawki przyjętej subst@ncji i subiektywnej jakości doświadczenia, w tym wystąpienia rozpadu ego oraz nieprzyjemnych i trudnych objawów. Pomiar czwarty i piąty nastąpił kolejno po dwóch i czterech tygodniach.
W obu przypadkach badane były te same zmiennie co przy pierwszej okazji, po to, by ocenić, jak zmienił się ich poziom po doświadczeniu. Piąta ankieta zawierała również kwestionariusz mający na celu diagnozę HPPD, a więc utrzymującego się pomimo ustania działania subst@ncji zaburzenia percepcji. Aby porównać różnice w efektach w zależności od wieku, badanych podzielono na dwie grupy: „dojrzewających” (16-24 lata) i dorosłych (25 lat i więcej).
Omówienie wyników
Długoterminowe skutki psychologiczne
Zarówno w grupie dojrzewających, jak i dorosłych zaobserwowano istotny wzrost poziomu dobrostanu po czterech tygodniach od doświadczenia psychodelicznego. Wielkość zmian nie różniła się w sposób istotny statystycznie, a więc wzrost ten był porównywalny w obu grupach. Dodatkowo w grupie dojrzewających odnotowano poprawę, jeżeli chodzi o objawy depresji, myśli samobójcze, unikanie doświadczania i urojenia, a także wzrost samooceny, poczucia więzi, uważności i stabilności emocjonalnej. Wyniki te są spójne z podobnymi badaniami, w których brały udział osoby dorosłe. Zdaniem autorów zaobserwowane efekty wspierają tezę, mówiącą o profilaktycznym potencjale subst@ncji psychodelicznych dla zdrowia psychicznego osób dojrzewających.
Subiektywna jakość doświadczenia
Okazało się, że dojrzewający relacjonowali znacząco większe nasilenie trudnych doświadczeń takich jak paranoja, przerażenie czy poczucie utraty zmysłów. Zdaniem autorów jest to wynikiem gorszej wiedzy na temat działania subst@ncji psychodelicznych, odpowiedniego przygotowania i warunków w jakich (nie)warto je przyjmować. Podkreśla to szczególne znaczenie psychoedukacji dotyczącej redukcji szkód skierowanej do tej grupie użytkowników.
Doświadczenie rozpadu ego, które w wielu badaniach z udziałem dorosłych przewidywało pozytywne zmiany, u osób dojrzewających okazało się negatywnie skorelowane z poprawą dobrostanu, choć związek ten nie był istotny statystycznie. Oznacza to, że rozpad ego może nie mieć dla nich tak terapeutycznego działania. Jako wyjaśnienie autorzy wskazują na jeszcze nie w pełni wykształconą strukturę osobowości, co skutkuje tym, że tego typu doświadczenie jest dla nich bardziej destabilizujące. Biorąc pod uwagę to jak istotny dla rozwoju mózgu i zdrowia psychicznego jest okres dojrzewania, możliwość zaburzenia rozwoju tożsamości w wyniku doświadczenia rozpadu ego wymaga dalszego zbadania.
Działania niepożądane
Okazało się również, że osoby dojrzewające częściej doświadczały długoterminowych skutków niepożądanych w postaci HPPD. Badani z tej grupy ponad dwukrotnie częściej deklarowali występowanie tego zaburzenia. Co jednak ciekawe, tylko dwie osoby (mniej niż jeden procent badanych), postrzegały te objawy jako niepokojące. Częstsze występowanie HPPD u osób dojrzewających może mieć podłoże neurofizjologiczne i wynikać z przewagi synaps pobudzających nad hamującymi w korze wzrokowej rozwijającego się mózgu.
Podsumowanie
Uzyskane wyniki sugerują, że młodzież w wieku 16-24 lat może odnieść podobne korzyści psychologiczne z doświadczeń psychodelicznych jak dorośli. Jednakże, dla tej grupy wiekowej takie doświadczenia mogą być częściej trudne i istnieje większe ryzyko rozwoju HPPD. W związku z tym Izmi i współpracownicy zwracają uwagę na istotna rolę odpowiedniego wsparcia i nadzoru w trakcie doświadczenia przez osobę doświadczoną, która będzie wiedziała, jak postąpić w sytuacjach awaryjnych oraz profesjonalnej integracji. Są to zasady, przestrzeganie których zaleca się każdemu, choć mogą być szczególnie ważne w przypadku osób młodych.
Polskie Towarzystwo Integracji Psychodelicznej zachęca Cię do skorzystania z usług
profesjonalnej terapii, w Państwie w którym jest to legalne. Nie sugerujemy korzystania z
żadnych nielegalnych subst@ncji. Artykuł ma charakter edukacyjny, nastawiony na redukcję
ewentualnych szkód spowodowanych brakiem dostępu do rzetelnej informacji.